Στο στόχαστρο η άγρια ζωή: Όταν οι παλιές προκαταλήψεις επιστρέφουν, μεταμφιεσμένες σε “διαχείριση”

Υπάρχουν εικόνες και αφηγήσεις που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά και επιβιώνουν πολύ περισσότερο από όσο θα έπρεπε.

Για δεκαετίες, μέσα από σχολικά αναγνώσματα, λαϊκές ιστορίες και κοινωνικά στερεότυπα, ορισμένα είδη της άγριας πανίδας, παρουσιάζονταν ως «εχθροί» του ανθρώπου.

Ο λύκος ήταν ο αιμοδιψής θηρευτής.

Η αλεπού ο πανούργος κλέφτης.

Το τσακάλι ένα ανεπιθύμητο παράσιτο.

Τα φίδια σύμβολα φόβου και απειλής.

Τα κορακοειδή καταστροφείς καλλιεργειών.

Τα αγριογούρουνα εχθροί της αγροτικής παραγωγής.

Οι αρκούδες επικίνδυνα θηρία, που έπρεπε να απομακρυνθούν, ή να εξαφανιστούν.

Η έννοια του «επιβλαβούς ζώου», κυριάρχησε για δεκαετίες σε κρατικές πολιτικές, σε κυνηγετικές αντιλήψεις και σε ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας.

Ήταν μια εποχή, κατά την οποία η φύση αντιμετωπιζόταν ως ανεξάντλητη αποθήκη πόρων και τα άγρια ζώα ως εμπόδια στην ανθρώπινη επέκταση.

Δάση κόβονταν, ποτάμια αλλοιώνονταν, βουνά ισοπεδώνονταν και ο άνθρωπος θεωρούσε αυτονόητο δικαίωμά του, να εξοντώνει οτιδήποτε ενοχλούσε τα σχέδιά του.

Θα περίμενε κανείς ότι στον 21ο αιώνα αυτές οι αντιλήψεις θα είχαν περάσει οριστικά στο περιθώριο της ιστορίας.

Ότι η επιστημονική γνώση, η περιβαλλοντική εκπαίδευση και η εμπειρία των τελευταίων δεκαετιών, θα είχαν αποδείξει πόσο καταστροφικές ήταν αυτές οι πολιτικές.

Δυστυχώς, η πραγματικότητα δείχνει ότι οι παλιές προκαταλήψεις όχι μόνο δεν εξαφανίστηκαν, αλλά σε πολλές περιπτώσεις επιστρέφουν με νέα μορφή.

Σήμερα ακούμε ξανά συζητήσεις για «υπερπληθυσμούς», για «επικίνδυνα είδη», για «ανάγκη ελέγχου» και για «διαχείριση μέσω θανάτωσης».

Οι λέξεις άλλαξαν, όμως η λογική παραμένει συχνά η ίδια.

Αντί να αναζητούνται λύσεις συνύπαρξης, πολλοί εξακολουθούν να βλέπουν την εξόντωση, ως την πιο εύκολη απάντηση.

Η αρκούδα βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο αυτής της στοχοποίησης.

Κάθε εμφάνιση κοντά σε οικισμό, παρουσιάζεται ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Κάθε περιστατικό, προβάλλεται με δραματικούς τίτλους και υπερβολές.

Η συστηματική καταστροφή των βιοτόπων της, η επέκταση των δρόμων, η διάσπαση των δασικών οικοσυστημάτων και η ανθρώπινη εισβολή στις περιοχές όπου ζούσε επί αιώνες, περνούν συνήθως σε δεύτερη μοίρα.

Αντί να συζητάμε γιατί οι αρκούδες αναγκάζονται να πλησιάζουν ανθρώπινες δραστηριότητες, συζητάμε πώς θα τις απομακρύνουμε, ή πώς θα περιορίσουμε την παρουσία τους.

Παρόμοια είναι η κατάσταση με τον λύκο.

Παρά τον κρίσιμο οικολογικό του ρόλο ως κορυφαίου θηρευτή, εξακολουθεί να παρουσιάζεται ως απειλή.

Η παρουσία του συχνά συνδέεται με φόβο και πανικό, ενώ αποσιωπάται το γεγονός ότι συμβάλλει καθοριστικά στη διατήρηση της ισορροπίας των οικοσυστημάτων, ελέγχοντας πληθυσμούς φυτοφάγων ζώων και αποτρέποντας σοβαρές περιβαλλοντικές ανισορροπίες.

Τα τσακάλια και οι αλεπούδες, αντιμετωπίζονται επίσης ως ανεπιθύμητοι επισκέπτες.

Ωστόσο, αποτελούν σημαντικούς ρυθμιστές των πληθυσμών τρωκτικών και άλλων ειδών.

Χωρίς αυτά, οι επιπτώσεις στις καλλιέργειες και στη δημόσια υγεία, θα μπορούσαν να είναι πολύ σοβαρότερες, από ό,τι πολλοί φαντάζονται.

Τα φίδια εξακολουθούν να αποτελούν θύματα ενός πρωτόγονου φόβου, που καλλιεργείται εδώ και αιώνες.

Χιλιάδες φίδια σκοτώνονται κάθε χρόνο χωρίς κανέναν λόγο, μόνο και μόνο επειδή βρέθηκαν κοντά σε ανθρώπους.

Οι περισσότεροι άνθρωποι αδυνατούν να διακρίνουν τα επικίνδυνα, από τα ακίνδυνα είδη και καταλήγουν να εξοντώνουν αδιακρίτως ζώα, που αποτελούν πολύτιμους συμμάχους στον έλεγχο των τρωκτικών.

Τα κορακοειδή συκοφαντούνται συστηματικά ως καταστροφείς της φύσης, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για εξαιρετικά ευφυή ζώα, που συμμετέχουν σε πολύπλοκες οικολογικές διαδικασίες.

Τα αγριογούρουνα, από την άλλη πλευρά, έχουν μετατραπεί σε αγαπημένο στόχο, όσων αναζητούν εύκολους ενόχους, για τα προβλήματα που προκύπτουν από δεκαετίες κακοδιαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος.

Η ουσία είναι μία:

Όταν ένα οικοσύστημα διαταράσσεται από ανθρώπινες παρεμβάσεις, τα προβλήματα που εμφανίζονται δεν προκαλούνται από τα ζώα.

Προκαλούνται από τις επιλογές μας.

Η αποψίλωση δασών, η άναρχη δόμηση, οι ανεξέλεγκτες υποδομές, η εντατική γεωργία, η εγκατάλειψη της υπαίθρου σε ορισμένες περιοχές και η καταστροφή φυσικών βιοτόπων, δημιουργούν νέες συνθήκες.

Τα ζώα προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα σε αυτές τις συνθήκες.

Δεν σχεδιάζουν επιθέσεις κατά του ανθρώπου.

Δεν συνωμοτούν.

Δεν εισβάλλουν σε ξένες περιοχές.

Απλώς προσπαθούν να συνεχίσουν να ζουν, σε έναν κόσμο που συρρικνώνεται συνεχώς γύρω τους.

Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, είναι ο ρόλος ορισμένων μέσων ενημέρωσης, στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης.

Αντί να ενημερώνουν με υπευθυνότητα, συχνά καταφεύγουν στην υπερβολή και την τρομολαγνεία.

Ένα μεμονωμένο περιστατικό, μετατρέπεται σε γενικευμένη απειλή.

Μια φωτογραφία αρκεί, για να δημιουργηθεί πανικός.

Η παρουσία ενός άγριου ζώου, παρουσιάζεται ως «εισβολή», λες και τα ζώα είναι αυτά που κατέλαβαν τον χώρο του ανθρώπου και όχι το αντίστροφο.

Η συστηματική αναπαραγωγή φόβου, εξυπηρετεί συγκεκριμένες λογικές.

Όταν η κοινωνία πειστεί ότι ένα ζώο αποτελεί απειλή, γίνεται ευκολότερο να αποδεχθεί μέτρα, που υπό άλλες συνθήκες θα θεωρούσε απαράδεκτα.

Έτσι, ανοίγει ο δρόμος για πολιτικές περιορισμού, διώξεων, ή ακόμη και θανατώσεων, οι οποίες παρουσιάζονται ως «αναγκαίες λύσεις».

Όμως, η ιστορία έχει ήδη διδάξει το τίμημα αυτών των επιλογών.

Η εξαφάνιση, ή η δραστική μείωση κορυφαίων θηρευτών και άλλων ειδών, έχει οδηγήσει σε οικολογικές καταρρεύσεις σε πολλές περιοχές του κόσμου.

Όταν αφαιρείται ένας κρίκος από την αλυσίδα της ζωής, οι συνέπειες δεν περιορίζονται σε ένα μόνο είδος.

Επηρεάζονται ολόκληρα οικοσυστήματα.

Η προστασία της άγριας ζωής, δεν είναι πολυτέλεια.

Δεν είναι χόμπι κάποιων ευαισθητοποιημένων πολιτών.

Είναι αναγκαιότητα, για την ίδια τη βιωσιμότητα του φυσικού περιβάλλοντος και τελικά για την επιβίωση του ανθρώπου.

Η βιοποικιλότητα αποτελεί τη βάση της ζωής πάνω στον πλανήτη.

Κάθε είδος έχει ρόλο.

Κάθε οργανισμός συμμετέχει σε ένα περίπλοκο δίκτυο αλληλεξαρτήσεων, που δεν μπορούμε να αντικαταστήσουμε με ανθρώπινες παρεμβάσεις.

Γι’ αυτό απαιτείται μια ριζική αλλαγή νοοτροπίας.

Πρέπει να εγκαταλείψουμε οριστικά την αντίληψη των «καλών» και «κακών» ζώων.

Να σταματήσουμε να αξιολογούμε την αξία ενός είδους, αποκλειστικά με βάση το αν εξυπηρετεί άμεσα τα ανθρώπινα συμφέροντα.

Να αναγνωρίσουμε, ότι τα άγρια ζώα έχουν δικαίωμα ύπαρξης, ανεξάρτητα από τη χρησιμότητά τους για εμάς.

Χρειαζόμαστε περισσότερη περιβαλλοντική εκπαίδευση, περισσότερη επιστημονική ενημέρωση και λιγότερη προπαγάνδα φόβου.

Χρειαζόμαστε πολιτικές συνύπαρξης και όχι πολιτικές εξόντωσης.

Χρειαζόμαστε κράτος, που να επενδύει στην πρόληψη, στην προστασία των βιοτόπων, στη σωστή ενημέρωση των πολιτών και στην εφαρμογή μέτρων, που μειώνουν τις συγκρούσεις ανθρώπου και άγριας ζωής.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει χώρος για αρκούδες, λύκους, τσακάλια, αλεπούδες, φίδια, κορακοειδή και αγριογούρουνα.

Το πραγματικό ερώτημα είναι, αν υπάρχει χώρος για μια κοινωνία, που σέβεται τη ζωή σε όλες τις μορφές της και μαθαίνει να συνυπάρχει με τη φύση, αντί να προσπαθεί να την υποτάξει.

Η εποχή κατά την οποία η φύση θεωρούνταν ανεξάντλητη, έχει τελειώσει.

Η εποχή κατά την οποία η εξόντωση παρουσιαζόταν ως λύση, πρέπει επίσης να τελειώσει.

Αν συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε τα άγρια ζώα ως εχθρούς, το αποτέλεσμα δεν θα είναι μόνο η απώλεια πολύτιμων ειδών.

Θα είναι η περαιτέρω υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, που στηρίζουν τη δική μας ύπαρξη.

Η υπεράσπιση της άγριας ζωής, είναι υπεράσπιση της ίδιας της ζωής.

Και αυτή η μάχη αφορά όλους μας.

Καμία ανοχή στη στοχοποίηση της άγριας πανίδας.

Καμία επιστροφή στις αντιλήψεις, που θεωρούσαν τη φύση αναλώσιμη και τα ζώα αναλώσιμους στόχους.

©️ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ